Müzik evrenseldir. Ülkemiz ise, her türlü müziği bünyesinde barındıran geniş bir repertuvara sahiptir. Osmanlı döneminden günümüze kadar ulaşan Klasik Türk Müziği’ne, 1960’lı yıllarda Hafif Türk Müziği olarak adlandırılan, ancak adına “arajman” denilen, Batı Müziği saundlu ve yabancı müzik üzerine Türkçe söz yazarak plağa okunan bir müzik akımı ortaya çıkmıştı. 1970’lerden itibaren ise, tamamen Türk şarkı sözü yazarları ve bestecilerinden oluşan “Anadolu Pop” ve “Türkçe Pop” müzik türleri hızla ilerledi ve günümüzde bazı şarkılar  “tısdam tısdam” ritimli bir sektör haline geldi.

Oysa, ben bugünkü yazımda, Anadolu’dan çıkan ve adını, kulaktan kulağa yayılarak, “anonim” (sahibi bilinmeyen) halk türkülerimizi seslendiren sanatçılarımızdan bahsederek giriş yapacaktım. Yine de bir gerçeği kabul edelim ve o tür müzikleri de hatırlamış olalım.   

Anonim Halk müziği dışında, bestelenmiş halk müziklerini, yöreleriyle özdeşleşmiş, daha sonra ünü Türkiye çapına yayılmış sanatçılarımız, bugün hala bu şöhretlerini sürdürüyorlarsa, bunu da iyi bir sese, iyi bir yoruma ve  iyi bir besteye borçlu olduklarını unutmamalıdırlar. Şüphesiz ki onlar da bu yeteneklerini, kendi yörelerinde yetişen halk ozanları ve aşıklardan almıştır.  

Aşağıda, 81 ilimizi tek tek ele alarak incelemek ve sizlere iletmek isterdim, ancak yerimizin kısıtlı olması nedeniyle sizlere, Türk Halk Müziği’nin veya yöre türküleriyle özdeşleşmiş sanatçılarımızdan bahsetmek istiyorum.

Kimdir bu sanatçılarımız ? Hangi il ile adlarını duyurmuşlardır ? En bilinen türküleri nelerdir ? Kısaca bir göz atalım : Sivas ilimizi ele alırsak, başta Aşık Veysel’i unutmamak gerekir. “Dostlar Beni Hatırlasın” ve “Çiğdem Derki” ile “Güzelliğin On Para Etmez” unutulmaz eserleridir. Ünlü derlemeci Muzaffer Sarısözen, Madımak Oteli yangınında hayatını kaybeden ozan; Muhlis Akarsu, ünlü sanatçılar; Ömer Şan, Sabahat Akkiraz, Mazlum Çimen, Hasret Gültekin, Mustafa Özarslan, Feyzullah Çınar ve Muğla doğumlu, aslen Sivaslı olan Selda Bağcan başlıcalarıdır.

Kahramanmaraş adı, Aşık Mahsuni Şerif (Şerif Çırık) ile de hatırlanır. “İşte Gidiyorum Çeşmi Siyahım, Sarı Saçlım Mavi Gözlüm, Nem Kaldı” gibi besteler halen unutulmamıştır. Ayrıca  İsmail Hazar, Dilber Ay ve Hilmi Şahballı diğer Halk Müziği sanatçılarıdır.

Kırşehirli halk ozanı Neşat Ertaş’ı ayrı bir yerde tutmak isterim. Her ne kadar “bozlak” türünün en önemli temsilcisi Muharrem Ertaş’ın oğlu olsa da günümüz gençliği onu, unutulmaz türküleriyle tanıyor. “Gönül Dağı, Ahirim Sensin, Zahidem, Mühür Gözlüm, Neredesin Sen, Zülüf Dökülmüş Yüze” gibi türküler, onun sazını, sesini ve yorumunu bir kez daha ölümsüzleştiriyor. Ayrıca, Şemsi Yastıman, Çekiç Ali (Ali Ersandır), Aşık Boyacı (Esat Hüseyin Canıtez), Kırşehir’in unutulmaz sanatçılarıdır.

Halk müziğinde Diyarbakır denince, eskilerin aklına Celal Güzelses (Beg) gelir. “Fincanın Etrafı Yeşil, Mardin Kapı Şen Olur, Eyvanda Yatan Oğlan, Esmerim Biçim Biçim” adlı türküleri, bugün başka sanatçılardan da dinliyoruz. Onu İzzet Altınmeşe, Bedri Ayseli, Mahsun Kırmızıgül, İzzet Yıldızhan, Ekin, Kadir İpek gibi sanatçılar hep örnek almıştır.

Şanlıurfa denince İbrahim Tatlıses’i hatırlarız, ancak Nuri Sesigüzel, bu ilimizin ilk gözde sanatçısıdır. Bunun yanında, yöresel sanatçımız Kazancı Bedih’i de (Bedih Yoluk) unutmamak gerekir. “Nemrut’un Kızı, Tükendi Nakdi Ömrüm, Ağlama Yar Ağlama” gibi türküleri bize sevdiren sanatçı, ne yazık ki eşi ile birlikte sobadan zehirlenerek hayatını kaybetmişti. Ferhat Güzel, Mahmut Tuncer ise, Şanlıurfa’nın diğer ünlüleridir.

Ali Ekber Çiçek adı, Erzincan ile özdeşleşmiştir. Onun “Haydar Haydar, Derdim Çoktur Hangisine Yanayım, Gönül Gel Seninle Muhabbet Edelim” adlı türküleri hala unutulmamıştır. Yavuz Top, Hüseyin Turan, İstanbul doğumlu olup, aslen Erzincanlı olan Sevcan Orhan, bu ilimizin diğer sanatçılarıdır.

Bülent Serttaş, Fatih Kısaparmak, Esat Kabaklı, Erkan Oğur, Türkü, Yusuf Harputlu ise, Elazığ’ın yetiştirdiği THM sanatçılarıdır.

Van ilimiz ise, siyasetçileriyle ünlüdür. Ancak, 17. yy.’de yaşadığı sanılan halk ozanı Ercişli Emrah, yine Erciş doğumlu Celal Yarıcı, opera ve THM sanatçısı Mehmet Ruhi Su ve ünlü türkücü Hüsamettin Subaşı, Vanlı sanatçılardır.  

Ayrıca, Türk Halk Müziği’ne gönül verip, adları yetiştikleri illerle anılan diğer sanatçılarımıza bir göz atarsak, onlar da şöyle sıralanır; Belkıs Akkale, Selahattin Alpay (Malatya), Ferhat Tunç, Emre Saltuk, Ceylan (Almanya doğumlu), Özlem Özdil, Rahmi Saltuk (Tunceli), Kahtalı Mıçı, Nurettin Rençber (Adıyaman), Burhan Çaçan (Ağrı), Özay Gönlüm (Denizli), Arif Sağ, Erdal Erzincan, Güler Duman (Erzurum), İsmail Türüt, Hülya Polat (Rize), Burhan Çaçan (Ağrı), Musa Eroğlu (Mut-Mersin), Civan Hacco, Berdan Mardini, Murat Kurşun (Mardin), Mustafa Yıldızdoğan (Konya), Tolga Çandar (Muğla), Kıvırcık Ali, Songül Karlı (Tokat), Kubat (Belçika doğumlu, aslen Afyonkarahisar), Mustafa Uğur (Gaziantep), Mehmet Erenler, Gülşen Kutlu (Ankara), Yıldıray Çınar (Samsun), Ümit Tokcan, Kamil Sönmez (Ordu), Süreyya Davulcuoğlu (Trabzon), Hasan Mutlucan (İzmir), Nida Tüfekçi (Yozgat).